Mak, ryba i kapusta

Barszcz z uszkami, karp i śledzie, pierogi z kapustą i grzybami oraz makowiec to tradycyjne dania wigilijne, które powinny znaleźć się na stole podczas uroczystej wieczerzy. Przygotowujemy je co roku z tych samych produktów, ale rzadko zastanawiamy się dlaczego. Warto wiedzieć, że każdy ich składnik ma swoje symboliczne znaczenie.
Wigilijne menu oczywiście różni się w zależności od regionu i rodzinnej tradycji, ale zawsze powinno składać się z dwunastu potraw przygotowanych z ryb, grzybów, kapusty, maku, zbóż i miodu. Wiele dań wywodzi się z zamierzchłych czasów i odnosi się do pogańskiej obrzędowości. Przepisy świąteczne, zarówno na tradycyjne dania, jak też na ich nowoczesne wariacje na bazie znanych smaków znajdziecie na platformie Cookidoo®.

Dlaczego dwanaście?
Liczba wigilijnych potraw zwykle symbolizuje dwunastu apostołów, choć w niektórych regionach Polski odnosi się do liczby miesięcy w roku. Potrawa na każdy miesiąc ma zapewnić powodzenie i obfitość w nadchodzącym roku. Nie zawsze jednak w wigilię serwowano parzystą liczbę potraw. Jeszcze w XVII i XVIII wieku na stołach stawiano ich dziewięć lub jedenaście.

Ryby
Wigilia bez ryby nie jest wigilią. Niezależnie od tego, czy będziemy jeść karpia w galarecie, śledzia w cebulce, czy pieczonego pstrąga lub łososia, na stole musi być ryba. Ma ona znaczenie religijne, jest bowiem uznawana za symbol pierwszych chrześcijan, a także chrztu i odradzania się życia. W symbolice ludowej jest symbolem płodności, a jej zjedzenie podczas wigilijnej kolacji zapewni nam zdrowie i dostatek. Łuski oskrobane z wigilijnej ryby należy włożyć do portfela, dzięki nim podobno w nadchodzącym roku nie będziemy narzekać na brak gotówki. Na platformie Cookidoo® nie brakuje przepisów z wykorzystaniem ryb. Wypróbuj przepisy na karpia w szarym sosie, karpia na słodko w galarecie po mniej oczywiste, a równie smaczne jak pierogi z grzybami i karpiem, pulpety z karpia w galarecie, zupę rybną z pulpetami z karpia.

Mak
Zajadamy się w wigilię kluskami z makiem, makowcem lub makiełkami nie zastanawiając się nawet, dlaczego tak często mak jest wykorzystywany w świątecznych potrawach. Miał on niegdyś duże znaczenie w ludowych wierzeniach. Potrawy z makiem mają bowiem zapewnić pomyślność, płodność i dostatek na cały, zbliżający się Nowy Rok. Prócz tego mak, dzięki właściwościom halucynogennym, miał łączyć żywych z duchami zmarłych bliskich. Zgodnie z ludową tradycją mak był pokarmem dla błąkających się dusz. Tradycyjnie wykorzystujemy w potrawach niebieski mak, ale warto też spróbować białego – ma delikatniejszy i słodszy smak i trochę mniejsze ziarenka. Polecamy przepis na świąteczną masę z białego maku z bakaliami, która możesz wykorzystać do wielu świątecznych wypieków – makowców, bułeczek i deserów. Wypróbuj koniecznie!

Kapusta i grzyby
Dobrze ukiszona kapusta i własnoręcznie zebrane i ususzone leśne grzyby są obowiązkowym składnikiem wigilijnych potraw. Kapustę zwykle kiszono na zimę i wierzono, że zawiera życiodajne moce, odradzające się na wiosnę. Chroni także od złego, zapewnia siłę i zdrowie. Natomiast grzyby, które były ważnym elementem magicznych obrzędów, uważano za niezbędne do nawiązania kontaktów ze zmarłymi. Zjedzone podczas wigilii miały zapewnić szczęście i dostatek.
W niektórych regionach Polski kapustę przygotowuje się z grochem i z grzybami, w innych jest ona składnikiem farszu do pierogów, pasztecików i krokietów. Grzyby natomiast je się nie tylko jako dodatek, ale także gotuje się z nich zupę, a także zapieka ich kapelusze w cieście.

Miód, bakalie i suszone owoce
Miód od najdawniejszych czasów uchodził za substancję magiczną. Wierzono, że chroni przed złem, zapewnia radość i dostatek. Był symbolem obfitości, szczęścia i miłości. Zjedzony w wigilię zapewniał pomyślność i długie życie.
W świątecznych wypiekach i na choince pojawiają się też bakalie. Orzechy włoskie są symbolem mądrości (pewnie ze względu na kształt przypominający ludzki mózg), a laskowe - płodności, a także pojednania i cierpliwości. Natomiast migdały to symbol nowego życia i nadziei. Wierzono, że zjedzenie orzechów chroni przed bólem zębów.
W wigilię popijamy świąteczne dania kompotem z suszu i zwykle nie zastanawiamy się nad symboliką pływających w nim owoców. Każdy użyty w nim owoc ma jednak swoje znaczenie. Jabłka oznaczają miłość, zgodę i zdrowie. Zawieszone na choince miały zapewnić siłę i długowieczność. Gruszki były gwarancją długowieczności, a śliwki odpędzały złe moce. Kompot ze śliwek lub potrawy z ich dodatkiem miały zapewnić pomyślność i szczęście.

Podczas wigilijnej wieczerzy należy spróbować każdej potrawy, bo od tego zależy powodzenie w nadchodzącym roku. 

Przepisy na Wigilię

Od ponad 130 lat oferujemy nowoczesne, innowacyjne i niezwykle trwałe produkty, z których skorzystały już miliony rodzin.